YKS'ye Girmek Zorunlu mu?

Kısa cevap: Türkiye'deki bir üniversiteye yerleşmek istiyorsan evet, zorunludur. Ama birkaç özel durum var.

Genel Kural

Türkiye'deki herhangi bir üniversite programına yerleşmek istiyorsan, ister devlet ister vakıf üniversitesi olsun, YKS'ye girmek zorunludur. Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlar da bu kapsamdadır.

Kimler Muaf?

TÜBİTAK Olimpiyat Madalyası Kazananlar

Aşağıdaki yarışmalarda derece elde ettiysen YKS'ye girmeden doğrudan üniversiteye yerleşebilirsin:

Uluslararası Bilim Olimpiyatları (altın, gümüş veya bronz madalya)
Uluslararası ISEF Proje Yarışması (1., 2. veya 3.)
AB Genç Bilim Adamları Yarışması (1., 2. veya 3.)

Bu durumda kendi alanınla ilgili bir programa, burslu ve indirimli kontenjanlar hariç, kontenjan dışında yerleştirilirsin.

Önemli not: Muaf olsan bile başvuru süresinde YKS başvurunu tamamlamak zorundasın. Sınava girmeyebilirsin ama başvurmak gerekiyor.

Yurt Dışında Lise Okuyanlar ve Yabancı Uyruklular

Lise eğitiminin tamamını yurt dışında alan T.C. vatandaşları, Mavi Kartlılar ve yabancı uyruklu adaylar Türkiye'deki üniversitelere YKS'ye girmeden, TR-YÖS (Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı) veya üniversitelerin kabul ettiği diğer uluslararası sınavlarla başvurabilirler.

Ancak burada yerleşme stratejinizi tamamen değiştirecek iki kritik detay var:

1. Tıp, Diş Hekimliği, Hukuk, Eczacılık ve Öğretmenlik Kotaları (Yüzde 10 Kuralı)

Bu beş bölümden birini hedefleyen yurt dışı lise mezunu bir T.C. vatandaşı veya Mavi Kartlı adaysanız, YKS'ye girmek yasal olarak zorunlu değildir. TR-YÖS ile başvurabilirsiniz. Fakat; YÖK kuralları gereği, üniversiteler bu bölümlerdeki yabancı öğrenci kontenjanının en fazla yüzde 10'unu T.C. vatandaşı/Mavi Kartlı adaylara ayırabilir. Yani 50 kişilik bir kontenjanın sadece 5'i sizin durumunuzdaki öğrencilere ayrılır.

2. Türkiye'de Lise Okuyan Yabancıların Durumu

Eğer yabancı uyrukluysanız (veya sonradan vatandaşlık aldıysanız) ve lise eğitiminizi Türkiye'deki standart bir lisede (örgün eğitim) alıyorsanız kurallar değişti. YÖK kararına göre; 2022-2023 eğitim yılından sonra Türk liselerine kayıt olan yabancı uyruklu öğrenciler, 2026 yılından itibaren Türkiye'deki üniversitelere sadece YKS ile yerleşebilirler. Bu adaylar için YÖS/TR-YÖS hakkı tamamen kaldırılmıştır (Milletlerarası okullar ve elçilik okulları hariç).

Sık Karıştırılan Bir Yanılgı: YÖK'ün Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık ve Hukuk gibi bölümler için getirdiği ünlü "YKS Baraj Zorunluluğu" liseyi yurt dışında okuyanlar için değil; üniversiteyi yurt dışında okuyup sonrasında Türkiye'de diploma denkliği almak isteyenler içindir. Liseyi yurt dışında bitirip üniversiteyi Türkiye'de okuyacak adaylar bu kurala tabi değildir.

Hem Türk hem yabancı uyruklu çift uyruklular, Türkiye'deki bir üniversiteye YKS puanıyla başvurmak isterlerse YKS'ye girmek zorundadır.

Spor Bilimleri Programları

Spor bilimleri alanında özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlara başvuracaksanız YKS'ye girmeniz gerekiyor. Bu programlara başvurmak için geçerli bir TYT puanına ihtiyacınız var.

Not: Spor Bilimleri fakültelerine yerleştirmeler artık ÖSYM tarafından merkezi Özel Yetenek Sınavı (ÖZYES) ile yapılmaktadır. Bu sınava başvurabilmek için de o yılın TYT'sine girmek şarttır.

Engelli adaylar için özel yetenek sınavlarında TYT barajı genellikle 100 puandır ancak bu puanı başvuru yapacakları yılın YKS'sine girerek almaları zorunludur. Geçmiş yılların TYT puanları kullanılamaz.